Háifoss

Háafoss er einn tignarlegasti foss landsins og fellur þar sem Fossá steypist fram af hálendisbrúninni niður í þröngan og hrikalegan dal sem kallast Fossársdalur, innst í Þjórsárdal. Fossáin er bæði yfirborðsvatn og lindarvatn og er rennsli hennar að jafnaði um 7 rúmmetrar á sekúndu, sem gefur fossinum mikinn kraft og stöðuga ásýnd.

Áin fellur í tveimur fossum ofan snarbrattra hamra. Sá efri og stærri var lengi án nafns, en jarðfræðingurinn Helgi Pjeturs nefndi hann Háafoss árið 1912. Fossinn fellur um 122 metra og er næsthæsti foss Íslands, á eftir Glym í Hvalfirði. Skammt frá Háafossi blasir við annar, nokkru lægri foss sem Frakkinn André Courmont nefndi Granna, og mynda fossarnir saman eitt áhrifamesta fossasvæði landsins.

Jarðlögin í nágrenni fossanna eru um tveggja milljóna ára gömul og veita áhugaverða innsýn í jarðsögu Íslands. Ofarlega má sjá þykk hraunlög, en undir þeim ber mest á móbergi sem myndaðist við eldgos undir jökli á ísöld. Þessi jarðfræðilegi fjölbreytileiki gerir svæðið sérstaklega áhugavert fyrir þá sem hafa áhuga á náttúru og jarðsögu.

Aðkoma að Háafossi er um línuveginn sem liggur í norðvestur frá akveginum að Sultartangastöð, framhjá Hólaskógi, og eru leiðarmerkingar á leiðinni. Vegur liggur að palli við fossagljúfrið, þar sem opnast einstakt útsýni yfir fossana og umhverfið í kring. Gestir eru hvattir til að fara varlega og gæta sérstakrar varúðar við brúnirnar.

Svæðið í kringum Háafoss er ríkt af náttúruperlum og vinsælum áfangastöðum. Skammt frá eru Gjáin og Gjáin og Gjárfoss, sem eru meðal fegurstu gróðuroasa Íslands, auk Hjálparfoss og Þjófafoss. Eldfjallið Hekla gnæfir yfir svæðinu og setur sterkan svip á landslagið, ásamt Búrfelli og víðáttumiklum hraunum í nágrenninu.

Háafoss er því ekki aðeins einn hæsti foss landsins, heldur einnig hluti af einstaklega fjölbreyttu og áhrifamiklu landslagi þar sem fossar, eldfjöll, hraun og gróður mætast. Heimsókn að fossinum býður upp á magnaða náttúrusýn og dýpri skilning á þeim öflum sem mótað hafa íslenska náttúru í gegnum aldirnar.

Heimild: Þjórsárstofa
Mynd: Islandsmyndir.is