Vatnajökull (áður nefndur Klofajökull) er víðfeðmur
þíðjökull á suðausturhluta Íslands og er bæði
stærsti jökull landsins að flatarmáli og rúmmáli. Hann er jafnframt
stærsti jökull Evrópu að rúmmáli og næststærstur að flatarmáli, með um
8.100 km² flatarmál og allt að einum kílómetra þykkt í þykkustu svæðum.
Meðalþykkt jökulsins er um 400 metrar.
Fyrir 14. öld var Vatnajökull mun minni en hann er í dag. Á 19. og snemma á
20. öld náði hann hámarksstærð sinni, en síðan um 1930 hefur jökullinn verið
í stöðugri rýrnun. Talið er að hann hafi áður verið tveir aðskildir jöklar,
sem skýrir hið eldra heiti hans, Klofajökull.
Undir Vatnajökli leynast sumar virkustu og öflugustu
eldstöðvar Íslands. Þar á meðal eru
Grímsvötn, ein virkasta eldstöð landsins,
auk Öræfajökuls,
Bárðarbungu og
Gjálpar. Eldgos undir jöklinum hafa í gegnum
tíðina valdið jökulhlaupum og haft mikil áhrif á landslag og byggð.
Úr Vatnajökli falla um það bil 30
skriðjöklar, þar á meðal margir þekktir
jöklar eins og
Skaftafellsjökull,
Svínafellsjökull og
Breiðamerkurjökull.
Þessir jöklar móta dalina í kring og eru meðal vinsælustu náttúruperla landsins.
Svæðið í kringum Skaftafell var gert að
þjóðgarði árið 1967. Með stofnun
Vatnajökulsþjóðgarðs árið 2007
var allur jökullinn og stór hluti nærliggjandi lands friðlýstur.
Þjóðgarðurinn sameinar fyrrum þjóðgarða í Skaftafelli og
Jökulsárgljúfrum og er í dag sá stærsti
á Íslandi.
Vatnajökull er eitt áhrifamesta náttúrufyrirbæri landsins og gegnir lykilhlutverki
í mótun íslenskrar náttúru. Samspil jökuls, eldfjalla, vatna og loftslags gerir
svæðið einstakt á heimsvísu og að ómissandi viðkomustað fyrir alla sem vilja
kynnast kröftum íslenskrar náttúru.
Heimild:
Wikipedia
Vatnajökull þekur stórt svæði Suðausturlands.