Markarfljótsgljúfur

Markarfljótsgljúfur er eitt hrikalegasta og dýpsta gljúfur Íslands, staðsett á Suðurlandi þar sem jökuláin Markarfljót hefur grafið sig niður í bergið í þúsundir ára. Gljúfrið er nærri 200 metra djúpt og talið hafa myndast að mestu í gríðarlegu jökulhlaupi fyrir um 2.000 árum.

Markarfljót á upptök sín aðallega í Mýrdalsjökli en einnig renna í það ár úr Eyjafjallajökli og víðar. Vatnasvið árinnar er um 1.200 ferkílómetrar og á því svæði eru nokkrar af virkustu eldstöðvum landsins.

Efst rennur áin um Laufaleiti en fellur síðan ofan í þröngt og stórbrotið gljúfur sem nefnist Fljótsgil. Þar sem það er þrengst kallast staðurinn Torfahlaup og eru þjóðsögur um að menn hafi stokkið þar yfir fljótið.

Neðar sameinast Markarfljóti nokkrar þverár, þar á meðal Hvítmaga frá Tindfjallajökli, Kaldaklofskvísl frá Torfajökli og Innri-Emstruá frá Mýrdalsjökli. Neðst í gljúfrinu fellur einnig Fremri-Emstruá í fljótið.

Þegar Markarfljót kemur að Þórsmörk breiðir það úr sér á sand- og aurasvæðum sem nefnast Markarfljótsaurar. Framburður fljótsins hefur mótað mestallt láglendi undir vestanverðum Eyjafjöllum og skapað svæði eins og Landeyjar.

Á fyrri öldum olli fljótið miklum skaða með sífelldum farvegabreytingum. Fyrstu varnargarðar voru reistir við Seljaland um 1910 og umfangsmiklar framkvæmdir fóru fram á árunum 1930–1950. Með þeim hefur tekist að halda fljótinu í skefjum, þó óvíst sé hvort mannvirkin myndu standast stórt jökulhlaup.

Markarfljótsgljúfur er í dag einn stórbrotnasti útsýnisstaður Suðurlands og sýnir vel þann gríðarlega kraft sem jökulhlaup og eldvirkni hafa haft á mótun íslensks landslags.