Elliðaey

Elliðaey

Elliðaey, stundum kölluð Ellirey, er þriðja stærsta eyjan í Vestmannaeyjaklasanum og er um 0,45 km² að flatarmáli. Eyjan er á náttúruminjaskrá Íslands vegna einstaklega umfangsmikilla og verðmætra sjófuglabyggða sem þar hafa fest rætur.

Strendur Elliðaeyjar eru víðast hvar sæbrattar og aðkoma er takmörkuð. Lægst er eyjan að austanverðu, þar sem greið uppganga er um svokallaða Austurflá og reipi hefur verið komið fyrir til að auðvelda aðgengi. Þaðan tekur við grösug eyja með mjúkum hæðum og víðáttumiklu graslendi.

Elliðaey er ein grösugasta eyja Vestmannaeyja og var þar áður fyrr heyjað auk þess sem þar var hagaganga fyrir sauðfé og jafnvel nautgripi. Í dag einkennist eyjan einkum af miklu fuglalífi og hefðbundinni nýtingu sem tengist sjófuglum.

Eyjan er hæst að norðanverðu, á stað sem kallast Hábarð, um 114 metrum yfir sjávarmáli. Á Elliðaey eru tveir gjallgígar, Litli Bunki og Stóri Bunki, sem minna á eldfjallasögu svæðisins. Talið er að eyjan hafi myndast í eldgosi fyrir um 5–6 þúsund árum, sem líklega var mun öflugra en hið þekkta gos í Surtsey.

Graslendi þekur alla eyjuna og þar hefur gríðarlegur fjöldi lunda grafið sér holur í jarðveginn. Elliðaey er því einn mikilvægasti lundavarpsstaður Vestmannaeyja. Lundaveiði hefur verið stunduð þar um aldir og er enn hluti af menningararfi eyjanna.

Á Elliðaey stendur stórt veiðihús í eigu Elliðaeyjarfélagsins. Húsið var reist árið 1953 við rætur Hábarðs og hefur verið endurbætt mikið síðan. Það er notað í tengslum við lundaveiði og eggjatöku á vorin, en jafnframt leigt til ýmiss konar félagsstarfa.

Uppruni nafns eyjarinnar er ekki fullkomlega ljós. Algengasta skýringin er sú að Elliðaey dragi nafn sitt af líkingu við stafnhátt skip. Aðrir telja nafnið tengjast hellum í eyjunni og benda þá á svipaða nafngift í nálægri Hellisey.

Elliðaey stendur í dag sem einstök náttúruperla þar sem eldgos, fuglalíf og mannlíf hafa mótað landslag og sögu. Eyjan er óbyggð, en lifir áfram í gegnum hefðir, náttúruvernd og þá sterku tengingu sem Vestmannaeyingar hafa við eyjarnar sínar.