Um Baula
Baula er keilumyndað fjall úr líparíti eða ljósgrýti, u.þ.b.50 norður af Borgarnesi og vestan eða ofan Norðurárdals í Borgarfirði. Baula er 934 metra há og myndaðist í troðgosi fyrir rúmlega 3 milljónum ára, þegar súr bergkvika á uppleið tróðst inn í jarðlagastafla skammt undir yfirborðinu. Þegar að bergkvikan svo storknaði myndaðist innskot í staflann, harðara og fastara fyrir en hraunlögin í kring. Jöklar hafa svo unnið á ytra bergi í aldanna rás og eftir stendur Baula.
Fjallið var fyrst klifið svo vitað sé árið 1851 og þótti afrek, en þrátt fyrir að Baula sé bratt fjall og skriðurunnið er uppgangan auðveld að suðvestan eða suðaustan. Vestan og norðan Baulu eru Litla-Baula og Skildingafell og þar á milli Sátudalur. Úr Sátudal rennur Dýrastaðaá í gljúfrum með fjölda fossa og sameinast Norðurá hjá Hóli og Hafþórsstöðum. Fjallið er bratt og skríðurunnin og torfærulaust en seinfarið, en mögulegt að ganga á fjallið að suðaustan eða suðvestan frá Bjarnardal. Hálflaust stórgrýti á leiðinni.
Heimild: Sjá hér
Helstu upplýsingar
Hæð934
TegundFjall
ErfiðleikastigErfitt
BergtegundRhyolite
MyndunarformLaccolith
Besti árstímiSumar
GönguleiðGöngufært
JökulþekjaEkki jökulþakið
EldvirkniEldfjall
Virkni eldfjallsEkki virkt eldfjall
Saga
Baula hefur lengi verið eitt þekktasta kennileiti Borgarfjarðar. Hún sést víða frá þjóðleiðinni um Norðurárdal og hefur því verið áberandi viðmið fyrir ferðalanga um Vesturland í langan tíma.
Baula has served for generations as a major landmark on journeys through Borgarfjörður and Norðurárdal.
Uppruni nafns: Uppruni nafnsins er ekki fyllilega skýr, en Baula er gamalt og rótgróið örnefni sem hefur lengi verið notað um þetta einkennandi keilulaga fjall.
Menningarlegt samhengi: Baula er eitt af sjónrænum táknum Borgarfjarðar og er auðþekkt af ferðalöngum sem fara um þjóðveginn norður eða suður.
Þjóðsögur: Baula kemur fyrir í ýmsum staðbundnum frásögnum og þjóðlegum lýsingum á Borgarfirði, þó að fjallið sé fyrst og fremst þekkt fyrir sérstæða lögun og lit.
Its unusual colour and form have inspired local attention and stories even when the geological explanation is more secure than individual legends.
Staðbundið mikilvægi: A major visual landmark for travellers through Borgarfjordur.
Stutt samantekt: A striking reddish cone in West Ísland, geologically unusual because of its rhyolitic intrusive character.
Jarðfræði
Baula er jarðfræðilega óvenjuleg á íslenskan mælikvarða. Fjallið er að stórum hluta úr líparíti og er talið tengjast innskotsmyndun þar sem kvika þrýstist inn í eldri jarðlög og lyfti þeim. Bergið og veðrun þess gefa fjallinu rauðleitan og ljósan lit sem sker sig frá dökkum basaltfjöllum í nágrenninu.
Baula is geologically unusual because it contains rhyolitic intrusive rock and is commonly interpreted as a laccolithic intrusion exposed by erosion.
Jarðfræðilegur aldur: Approx. 3.4 million years
Gerð eldstöðvar: Laccolith / intrusive igneous body
Jarðfræðileg sérkenni: Rhyolitic intrusive geology and strong erosional sculpting.
Gönguferðir
Ganga á Baulu er brött og getur verið laus undir fæti. Hún hentar betur vönum göngufólki en byrjendum.
Öryggi
Laust grjót og brattar hlíðar geta skapað hættu. Forðist göngu í slæmu skyggni eða miklum vindi.
Náttúrulegar hættur: Loose rock, steep slopes and poor visibility are the main natural hazards.
Veður: Can be very windy and cloud can form rapidly around the summit.
Snjóaðstæður: Snowfields may remain into spring and early summer.
Vetraraðstæður: Snow, ice, wind and low cloud can substantially change mountain conditions outside summer.
Hagnýtar upplýsingar: Visitors should choose an experience that matches current conditions and their own experience
Sérkenni
Regluleg keilulögun, ljósrautt líparítberg og einangruð staðsetning gera Baulu mjög auðþekkjanlega.
Gróður: Vegetation is sparse on steeper upper slopes, with heath and grass lower down.
Dýralíf: Typical upland birds and grazing-country wildlife of West Iceland.
Vistkerfi: Lowland-to-alpine volcanic mountain ecosystem
Útsýni og umhverfi
Af fjallinu er víðáttumikið útsýni yfir Borgarfjörð, Norðurárdal og fjöll Vesturlands.
Umhverfi: Baula rís nærri Bifröst og Norðurárdal, í grennd við Grábrók, Hreðavatn og fjölbreytt eldfjalla- og dalalandslag.
Landslag: Isolated reddish mountain above Borgarfjordur and Nordurardalur.
Toppur: Steep, unusually regular cone. The summit area should be understood in the context of the mountain's overall geology and erosion rather than as a single standardized hiking objective.
Nálæg fjöll: Litla-Baula and nearby Borgarfjordur mountains.
Nálæg byggð: Bifröst; Borgarnes
Dalakerfi: Norðurárdalur
Útsýnisátt: Varies by access point and weather; the broadest views are generally from exposed upper slopes.
Árstíðabundin ásýnd: The mountain changes strongly with snow cover, vegetation and light through the year.
Áhugavert í nágrenninu: Náttúrustaðir og fjöll í nágrenni Baula
Áhugaverðar staðreyndir
Baula is geologically unusual in Iceland because of its rhyolitic intrusive character.
Liturinn og keilulaga formið gera Baulu auðþekkjanlega úr mikilli fjarlægð.
Ljósmyndun: The reddish cone is especially striking from Route 1 and the Bifrost area.
Svæði: Ísland
Efnisflokkar: Baula; fjöll; náttúra; göngur; jarðfræði
Algengar spurningar
- Hvað er sérstakt við Baula?
- Baula er hluti af íslensku fjallalandslagi þar sem eldvirkni, jöklar, rof og loftslag hafa saman mótað núverandi ásýnd.
- Hvernig myndaðist Baula?
- Jarðfræði Baula tengist eldfjallaberggrunni Íslands, en jökulrof, frost, vatn og veðrun hafa síðar mótað fjallið frekar.
- Hvað er gott að vita áður en Baula er heimsótt?
- Veður getur breyst hratt við Baula. Gott er að skoða aðstæður, aðgengi og veður áður en farið er af stað og virða merktar leiðir og viðkvæma náttúru.