Helgustaðanáma er einstakur sögulegur og jarðfræðilegur minjastaður
við norðanverðan Reyðarfjörð, skammt frá bænum
Helgustöðum. Náman var friðlýst sem náttúruvætti árið 1975 og telst eitt merkasta
steindasvæði Íslands.
Í Helgustaðanámu fundust einhverjir tærustu og stærstu kristallar
silfurbergs (kalsíts) sem þekkjast í heiminum. Erlent heiti steindarinnar
— Iceland spar — ber beinlínis nafn Íslands og er hún eitt fárra
náttúrufyrirbæra sem tengjast landinu á alþjóðavísu.
Silfurberg hefur verið unnið á svæðinu allt frá miðri 17. öld, en vinnslan náði
hámarki á 19. öld og stóð fram yfir árið 1920. Í dag má enn sjá greinileg ummerki
eftir námugröft í landslaginu.
Ástæða verðmætis silfurbergs liggur í sérstökum ljósfræðilegum eiginleikum þess.
Steindin tvískautar ljós betur en flestar aðrar og var lengi ómissandi í vísindum.
Silfurberg frá Helgustöðum gegndi lykilhlutverki í rannsóknum á sviði eðlisfræði,
efnafræði og jarðfræði á 19. og fyrri hluta 20. aldar, meðal annars í
svokölluðum Nicol-prismum.
Helgustaðanáma er í dag vinsæll viðkomustaður fyrir áhugafólk um jarðfræði, sögu
vísinda og náttúru Íslands, og minnir á mikilvægt framlag landsins til þróunar
nútíma vísinda.
Heimild:
Umhverfisstofnun
Mynd: Böðvar Eggersson
Helgustaðanáma er áhugaverður staður á Íslandi sem vert er að heimsækja.