Þorskastríðin
Þorskastríðin voru röð átaka milli Íslands og Bretlands á árunum
1958 til 1976 sem snerust um rétt Íslendinga til að stjórna fiskveiðum í
kringum landið. Deilan hafði djúpstæð áhrif á efnahag, sjálfstæði og framtíð
Íslands sem sjávarútvegsþjóðar.
Á þessum tíma var fiskveiðar undirstaða íslensks efnahagslífs og því skipti
miklu máli að vernda fiskistofna innan íslenskrar lögsögu. Ísland hóf
stigvaxandi útfærslu fiskveiðilögsögunnar, fyrst í 12 sjómílur, síðan 50
og loks í 200 sjómílur árið 1975.
Útfærslan leiddi til harðra viðbragða Breta, sem sendu herskip til að vernda
breska togara. Átök urðu milli íslenskra varðskipa og breskra herskipa,
þar sem meðal annars var beitt svokölluðum togvíraklippum til að stöðva
óheimilar veiðar.
Þrátt fyrir yfirburði Breta að hernaðarmætti stóð Ísland fast á kröfum sínum,
með stuðningi þjóðarinnar og víðtæku pólitísku samkomulagi. Deilunum lauk
með samningum þar sem réttur Íslands yfir
200 sjómílna fiskveiðilögsögu
var viðurkenndur.
Sigur Íslands í Þorskastríðunum varð fordæmisgefandi á alþjóðavettvangi og
hafði áhrif á þróun hafréttar. Í dag byggja mörg ríki fiskveiðistjórnun sína
á sömu 200 sjómílna lögsögu og Ísland barðist fyrir.