Lagarfljót / Lögurinn

Lagarfljót er jökulá sem rennur um Fljótsdalshérað á Austurlandi. Fljótið er um 140 km langt, frá upptökum Jökulsár í Fljótsdal og til ósa sinna í Héraðsflóa. Það hefur um aldir verið eitt helsta náttúrufyrirbæri svæðisins og gegnir mikilvægu hlutverki í landslagi og byggð.

Í Lagarfljóti er stöðuvatnið Lögurinn, sem er um 35 km langt. Dýpi þess nær allt að 112 metrum og er þar með annar lægsti punktur Íslands. Samkvæmt þjóðsögum er talið að hinn dularfulli Lagarfljótsormur eigi heimkynni í vatninu, og hefur sagan um hann verið hluti af menningararfi Austurlands um aldir.

Við bakka Lagarfljóts standa meðal annars byggðarlögin Egilsstaðir og Fellabær. Fljótið hefur því bæði náttúrlegt og samfélagslegt gildi og hefur mótað búsetu og atvinnuhætti á svæðinu.

Vegna framkvæmda við Kárahnjúkavirkjun hefur vatnsmagni Jökulsár á Brú verið veitt yfir í Fljótsdal, sem hefur haft áhrif á rennsli og lit Lagarfljóts. Breytingar á vatnsbúskapnum hafa vakið athygli bæði heimamanna og vísindamanna.

Í djúpum og lífríkum vötnum eins og Lagarfljóti geta plöntuleifar sem safnast saman á botninum myndað mýrargas. Þegar slíkt gas losnar getur það risið upp í dökkum, bogamynduðum strókum. Slík náttúrufyrirbæri, ásamt klapparhryggjum í vatninu þar sem öldur brotna á, eru talin geta skýrt frásagnir og sjónarvillur sem liggja að baki sögunum um Lagarfljótsorminn.

Lagarfljót er þriðja stærsta vatn Íslands að flatarmáli, aðeins Þingvallavatn og Þórisvatn eru stærri.

Heimild: Sjá hér
Mynd: Jón Ingi